image

23 Sept 2026 2:24 PM IST

Agriculture and Allied Industries

പൂക്കാലത്തിന് കോടികളുടെ തിളക്കം; ഇന്ത്യന്‍ പൂവിപണി 793 ബില്യണ്‍ രൂപയിലേക്ക്!

MyFin Desk

a multi-crore bloom, indian flower market set to reach ₹793 billion
X

Summary

മതപരമായ ചടങ്ങുകള്‍, ഉത്സവങ്ങള്‍, സാമൂഹിക ആഘോഷങ്ങള്‍ എന്നിവയിലെല്ലാം പൂക്കള്‍ക്കുള്ള ആവശ്യം വര്‍ധിക്കുന്നതും, വര്‍ഷം മുഴുവന്‍ കൃഷി സാധ്യമാക്കുന്ന അനുകൂല കാലാവസ്ഥയുമാണ് ഈ വളര്‍ച്ചയ്ക്ക് ആക്കം കൂട്ടുന്നത്


ഇന്ത്യയിലെ പുഷ്പകൃഷി വിപണി വമ്പന്‍ കുതിപ്പിലേക്ക്. 2025-ല്‍ 323.8 ബില്യണ്‍ രൂപയായിരുന്ന വിപണിയുടെ വലുപ്പം 2034-ഓടെ 793.1 ബില്യണ്‍ രൂപയിലെത്തുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷ. 2026-2034 കാലയളവില്‍ 10.5% വാര്‍ഷിക വളര്‍ച്ചാ നിരക്ക് നേടുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തല്‍. മതപരമായ ചടങ്ങുകള്‍, ഉത്സവങ്ങള്‍, സാമൂഹിക ആഘോഷങ്ങള്‍ എന്നിവയിലെല്ലാം പൂക്കള്‍ക്കുള്ള ആവശ്യം വര്‍ധിക്കുന്നതും, വര്‍ഷം മുഴുവന്‍ കൃഷി സാധ്യമാക്കുന്ന അനുകൂല കാലാവസ്ഥയുമാണ് ഈ വളര്‍ച്ചയ്ക്ക് ആക്കം കൂട്ടുന്നത്.

സാംസ്‌കാരിക വേരുകളില്‍ നിന്ന് ആധുനിക വിപണിയിലേക്ക്

ഇന്ത്യന്‍ പുഷ്പകൃഷി വിപണി രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും സാംസ്‌കാരികമായി ഇഴചേര്‍ന്ന കാര്‍ഷിക വിഭാഗങ്ങളിലൊന്നാണ്. കട്ട് ഫ്‌ലവറുകളും ലൂസ് ഫ്‌ലവറുകളും ഉള്‍പ്പെടുന്ന ഈ വിപണി റീട്ടെയില്‍, സ്ഥാപന ചാനലുകളിലൂടെയാണ് വില്‍ക്കപ്പെടുന്നത്. 2025-ല്‍ പുഷ്പ വിഭാഗത്തില്‍ 64% വിഹിതവുമായി ലൂസ് ഫ്‌ലവേഴ്‌സ് ആണ് ആധിപത്യം പുലര്‍ത്തുന്നത്. മതപരമായ ചടങ്ങുകള്‍, ക്ഷേത്ര വഴിപാടുകള്‍, വിവാഹ അലങ്കാരങ്ങള്‍ എന്നിവയിലെ വ്യാപകമായ ഉപയോഗമാണ് ഇതിന് കാരണം.

നഗരവല്‍ക്കരണവും ഓണ്‍ലൈന്‍ വിപണിയും

ദ്രുതഗതിയിലുള്ള നഗരവല്‍ക്കരണം, വര്‍ധിച്ചുവരുന്ന വരുമാനം, പൂക്കള്‍ സമ്മാനമായി നല്‍കുന്നതിനുള്ള ജീവിതശൈലി മുന്‍ഗണനകള്‍ എന്നിവ വിപണി വികാസത്തിന് കാരണമാകുന്നു. 2024 ഒക്ടോബറില്‍ ഡല്‍ഹി-എന്‍സിആറിലെ പുഷ്പ സബ്സ്‌ക്രിപ്ഷന്‍ സേവനങ്ങള്‍ യുവ പ്രൊഫഷണലുകള്‍ക്കിടയില്‍ വന്‍ ജനപ്രീതി നേടി. ഓണ്‍ലൈന്‍ പുഷ്പ വിതരണ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളും ക്വിക്ക്-കൊമേഴ്‌സ് സേവനങ്ങളും വിപണിയെ പുനര്‍നിര്‍മ്മിക്കുന്നു. സ്വിഗ്ഗി ഇന്‍സ്റ്റാമാര്‍ട്ട് പോലുള്ള പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകള്‍ വാലന്റൈന്‍സ് ആഴ്ചയില്‍ മിനിറ്റില്‍ 108-ലധികം പൂച്ചെണ്ടുകള്‍ വിറ്റഴിച്ചു.

സര്‍ക്കാര്‍ പിന്തുണയും സാങ്കേതിക വിദ്യയും

മിഷന്‍ ഫോര്‍ ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് ഡെവലപ്‌മെന്റ് ഓഫ് ഹോര്‍ട്ടികള്‍ച്ചര്‍ പോലുള്ള സര്‍ക്കാര്‍ പദ്ധതികള്‍, പോളിഹൗസുകള്‍, തണല്‍ വലകള്‍, കോള്‍ഡ് സ്റ്റോറേജ് സൗകര്യങ്ങള്‍ എന്നിവ സ്ഥാപിക്കാന്‍ സാമ്പത്തിക സഹായം നല്‍കുന്നു. 2025 ജൂലൈയില്‍ ഉത്തര്‍പ്രദേശ് സര്‍ക്കാര്‍ പുഷ്പ കര്‍ഷകര്‍ക്കുള്ള മണ്ഡി ഫീസ് പൂര്‍ണമായും എഴുതിത്തള്ളി. സംരക്ഷിത കൃഷി സാങ്കേതികവിദ്യകളുടെ സ്വീകാര്യതയും വര്‍ധിക്കുന്നു. 2025 സെപ്റ്റംബറില്‍ പ്രയാഗ് രാജില്‍ ആറ് പോളിഹൗസുകളും രണ്ട് നെറ്റ് ഹൗസുകളും സ്ഥാപിച്ചു, ഇത് റഷ്യയിലേക്കും മിഡില്‍ ഈസ്റ്റിലേക്കും കയറ്റുമതി നിലവാരമുള്ള പൂക്കള്‍ വളര്‍ത്താന്‍ കര്‍ഷകരെ പ്രാപ്തരാക്കുന്നു.

വിദേശ ഇനങ്ങളും പ്രീമിയം വിപണിയും


പരമ്പരാഗത ജമന്തി, ജാസ്മിന്‍ എന്നിവയ്ക്ക് പുറമെ പ്രോട്ടിയ, ടുലിപ്സ്, സിംബിഡിയം ഓര്‍ക്കിഡുകള്‍ പോലുള്ള വിദേശ ഇനങ്ങള്‍ക്കും ഇന്ത്യന്‍ ഉപഭോക്താക്കള്‍ കൂടുതല്‍ മുന്‍ഗണന നല്‍കുന്നു. മുംബൈയിലെ ഫ്‌ലോറിസ്റ്റുകള്‍ ഉയര്‍ന്ന മൂല്യമുള്ള ഉപഭോക്താക്കളില്‍ നിന്നും സെലിബ്രിറ്റി ക്ലയന്റുകളില്‍ നിന്നും ഇത്തരം പൂക്കള്‍ക്കുള്ള ആവശ്യം വര്‍ധിച്ചതായി റിപ്പോര്‍ട്ട് ചെയ്യുന്നു. സംഘടിത റീട്ടെയില്‍, ഇ-കൊമേഴ്‌സ് വ്യാപനം എന്നിവ നഗര വിപണികളിലുടനീളം വരുമാന വ്യാപനത്തിന് കാരണമാകുമെന്നും, 2034-ഓടെ വിപണി 793.1 ബില്യണ്‍ രൂപ കൈവരിക്കുമെന്നും വിദഗ്ധര്‍ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.

ഉല്‍പ്പാദനവും കയറ്റുമതിയും

2025-26-ല്‍ ഇന്ത്യയില്‍ നിന്നുള്ള പൂക്കളുടെ കയറ്റുമതി മാത്രം 818 കോടി രൂപ കടന്നിരുന്നു. റോസ്, മുല്ലപ്പൂവ്, ക്രിസാന്തിയം, ഓര്‍ക്കിഡുകള്‍, ലിലി തുടങ്ങിയവ പ്രധാനമായും കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്നവയാണ്. നിലവില്‍ കര്‍ണാടകയില്‍നിന്നാണ് ഏറ്റവുമധികം പൂക്കള്‍ കയറ്റുമതി ചെയ്യപ്പെടുന്നത്. അതേസമയം മൊത്തം ഉല്‍പ്പാദനത്തില്‍ തമിഴ്‌നാടാണ് മുന്നില്‍. ഡല്‍ഹിയിലെ ഗാസിപൂര്‍ പുഷ്പ മാര്‍ക്കറ്റ് , കൊല്‍ക്കത്തയിലെ മുള്ളിക് ഘട്ട് പുഷ്പ മാര്‍ക്കറ്റ് , മുംബൈയിലെ ദാദര്‍ പുഷ്പ മാര്‍ക്കറ്റ് , ബെംഗളൂരുവിലെ കെആര്‍ മാര്‍ക്കറ്റ് , ശ്രീനഗറിലെ ദാല്‍ ലേക്ക് ഫ്‌ലോട്ടിംഗ് പുഷ്പ മാര്‍ക്കറ്റ് തുടങ്ങിയവയാണ് രാജ്യത്തെ പ്രധാന പൂവിപണികള്‍.