സ്റ്റാര്‍ട്ടപ്പ് ഭൂപടം മാറുന്നു; ചെറുകിട നഗരങ്ങളിലേക്ക് സംരംഭക വിപ്ലവം

ഇന്ത്യയുടെ സ്റ്റാര്‍ട്ടപ്പ് സിരകള്‍ ഇനി വെറും മെട്രോ നഗരങ്ങളില്‍ മാത്രം ഒതുങ്ങില്ല. ബെംഗളൂരുവും ഡല്‍ഹിയും മുംബൈയും ഭരിച്ചിരുന്ന സ്റ്റാര്‍ട്ടപ്പ് ഭൂപടത്തിലേക്ക് അപ്രതീക്ഷിത കുതിപ്പുമായി ഇന്ത്യയിലെ രണ്ടാം നിര നഗരങ്ങള്‍ കടന്നുവരികയാണ്. വിപണി ഗവേഷണ സ്ഥാപനമായ 'ട്രാക്സന്റെ' ഏറ്റവും പുതിയ റിപ്പോര്‍ട്ട് പ്രകാരം, 68,000-ത്തിലധികം സ്റ്റാര്‍ട്ടപ്പുകളാണ് ഇന്ന് പ്രമുഖ നഗര കേന്ദ്രങ്ങള്‍ക്ക് പുറത്ത് തങ്ങളുടെ ആസ്ഥാനം സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇന്ത്യയുടെ മുക്കിലും മൂലയിലും സംരംഭകത്വത്തിന്റെ വിത്തുകള്‍ മുളച്ചുതുടങ്ങിയെന്നതിന്റെ വ്യക്തമായ സൂചനയാണിത്.

ജയ്പൂര്‍, സൂറത്ത്, ഇന്‍ഡോര്‍, ലഖ്നൗ തുടങ്ങിയ നഗരങ്ങള്‍ക്കൊപ്പം കേരളത്തിന്റെ അഭിമാനമായ കൊച്ചിയും ഈ പുതിയ സ്റ്റാര്‍ട്ടപ്പ് തരംഗത്തില്‍ മുന്‍പന്തിയിലുണ്ട്. പ്രമുഖ നഗരങ്ങള്‍ക്ക് പുറത്തുള്ള സ്റ്റാര്‍ട്ടപ്പുകളില്‍ 24 ശതമാനവും ജയ്പൂര്‍ (2,331), കൊച്ചി (919) ഉള്‍പ്പെടെയുള്ള മികച്ച 10 പ്രാദേശിക ക്ലസ്റ്ററുകളില്‍ നിന്നാണ്. എന്നാല്‍, കേവലമൊരു വ്യാപനത്തിനപ്പുറം, നഗര ആവാസവ്യവസ്ഥയുടെ രണ്ടാം നിര ശക്തിപ്പെടുന്നതാണ് കാണുന്നത്. എങ്കിലും 1.11 ലക്ഷം സ്റ്റാര്‍ട്ടപ്പുകളുള്ള മെട്രോ ഹബ്ബുകളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോള്‍ ഈ വളര്‍ച്ച ഇനിയും ദീര്‍ഘദൂരങ്ങള്‍ പിന്നിടാനുണ്ട്.

മെട്രോ നഗരങ്ങളിലെ സ്റ്റാര്‍ട്ടപ്പുകള്‍ 'ഡീപ് ടെക്കിനും' സോഫ്റ്റ്വെയറിനും മുന്‍ഗണന നല്‍കുമ്പോള്‍, ചെറിയ നഗരങ്ങളിലെ സംരംഭങ്ങള്‍ സാധാരണക്കാരുടെ ദൈനംദിന ആവശ്യങ്ങളിലാണ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. എഡ്‌ടെക്, ഫാഷന്‍ ടെക്, ഓണ്‍ലൈന്‍ ഗ്രോസറി മേഖലകളിലാണ് ഇവിടെ കൂടുതല്‍ സ്റ്റാര്‍ട്ടപ്പുകള്‍ ഉയരുന്നത്. കെ-12 വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയില്‍ മാത്രം 4,395 കമ്പനികള്‍ പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നു എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. പ്രാദേശിക വിപണികളുമായുള്ള അടുത്ത ബന്ധവും കുറഞ്ഞ മൂലധന ആവശ്യകതയുമാണ് ഈ മേഖലകളെ കൂടുതല്‍ ആകര്‍ഷകമാക്കുന്നത്.

സംരംഭങ്ങളുടെ എണ്ണത്തില്‍ കുതിച്ചുചാട്ടമുണ്ടെങ്കിലും 'നിക്ഷേപത്തിന്റെ' കാര്യത്തില്‍ ഈ നഗരങ്ങള്‍ ഇപ്പോഴും വലിയൊരു വിടവ് നേരിടുന്നുണ്ട്. 2016-നും 2025-നും ഇടയില്‍ ഇന്ത്യയില്‍ ഒഴുകിയ മൊത്തം സ്റ്റാര്‍ട്ടപ്പ് മൂലധനത്തിന്റെ വെറും 2.1 ശതമാനം മാത്രമാണ് മെട്രോ ഇതര നഗരങ്ങളിലേക്ക് എത്തിയത്. ഏകദേശം 3.2 ബില്യണ്‍ ഡോളര്‍ സമാഹരിക്കപ്പെട്ടെങ്കിലും, അതില്‍ ഭൂരിഭാഗവും ചുരുക്കം ചില വമ്പന്‍ കമ്പനികളിലേക്ക് കേന്ദ്രീകരിക്കപ്പെട്ടു. നിക്ഷേപകര്‍ക്ക് പ്രാരംഭ ഘട്ടത്തില്‍ വലിയ താല്‍പ്പര്യമുണ്ടെങ്കിലും, സീരീസ്-എ പോലുള്ള വലിയ ഫണ്ടിംഗ് റൗണ്ടുകളിലേക്ക് എത്താന്‍ വെറും 139 സ്റ്റാര്‍ട്ടപ്പുകള്‍ക്ക് മാത്രമേ സാധിച്ചിട്ടുള്ളൂ.

ചുരുക്കത്തില്‍, ഇന്ത്യയുടെ സ്റ്റാര്‍ട്ടപ്പ് വിപ്ലവം ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി വികസിക്കുമ്പോഴും സാമ്പത്തികമായ ഒരു 'അസന്തുലിതാവസ്ഥ' നിലനില്‍ക്കുന്നുണ്ട്. ചെറിയ നഗരങ്ങള്‍ക്ക് പുതിയ ആശയങ്ങള്‍ സൃഷ്ടിക്കാന്‍ കഴിയുന്നുണ്ടെങ്കിലും, അവയെ വലിയ ബ്രാന്‍ഡുകളോ യൂണിക്കോണുകളോ ആക്കി മാറ്റാന്‍ ആവശ്യമായ വലിയ നിക്ഷേപങ്ങള്‍ ഇപ്പോഴും വന്‍ നഗരങ്ങളെയാണ് ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ളത്. ഈ ഫണ്ടിംഗ് വിടവ് നികത്താന്‍ സാധിച്ചാല്‍, വരും ദശകങ്ങളില്‍ ഇന്ത്യയുടെ സാമ്പത്തിക വളര്‍ച്ചയുടെ യഥാര്‍ത്ഥ എഞ്ചിനുകളായി ഈ ചെറിയ നഗരങ്ങള്‍ മാറും.